Ga naar de inhoud Ga naar het zoeken Ga naar het menu
Logo van Gemeentearchief Vlissingen

Dokregisters

Beschadigde Prins Willem I op 19 juni 1943
Beschadigde Prins Willem I op 19 juni 1943
Duitse schepen in Dokhaven eind van de oorlog
Duitse schepen in Dokhaven eind van de oorlog

Sinds haar oprichting in 1875 beperkte de Kon. Mij. De Schelde zich niet tot nieuwbouw van schepen, maar werden ook schepen verbouwd/gemoderniseerd en gerepareerd.
Voor nieuwbouw werden de 2 grote hellingen en tot begin 20e eeuw 2 overdekte kleine hellingen gebruikt. Voor werkzaamheden aan het onderwaterschip beschikte men over een klein gegraven droogdok, het Dok van Perry. Dit dok staat in verbinding met de Dokhaven en in de directe nabijheid van de hellingen. De Schelde richtte zich op de koopvaardij en de marine. In later stadium werden ook hellingen en een droogdok (beschikbaar vanaf 1939) aangelegd op het zogenaamde Eiland.

Op stapel

Toen op 10 mei 1940 de Duitse invasie in Nederland van start ging, stond de torpedobootjager Hr. Ms. Philips van Almonde nog op stapel op de Eilandwerf. Noodgedwongen werd zij vernietigd om te voorkomen dat zij in handen van de Duitsers viel. Haar zusterschip Isaac Sweers en de 2 onderzeeboten O21 en O22 wisten ternauwernood naar Engeland te ontsnappen, ondanks dat zij nog niet afgebouwd en uitgerust waren.
Op één van de 2 grote hellingen in het centrum van de stad stond het passagierschip Willem Ruys op stapel.  

In handen van de Duitse bezetter

De hele scheepswerf met faciliteiten viel in handen van de Duitse bezetter en werd al snel ingezet voor een intensief bouwprogramma. Dit bestond uit marine- en koopvaardijschepen.
Van dat programma kwam niet veel terecht. Aan sommige scheepstypen zoals de blokkadebrekers, werd niet eens begonnen. Naast nieuwbouw werden nagenoeg de gehele oorlogsperiode ook reparaties uitgevoerd. In de beginperiode ook Nederlandse koopvaardijschepen, maar later in de oorlog voornamelijk Duitse (oorlogs)schepen.  

Dokregisters

Het beschikbare archiefmateriaal van wat er zich tijdens de oorlog op de scheepswerf afspeelde, is niet overvloedig. Een paar jaar geleden doken er echter enkele dokregisters op, die onder meer betrekking hebben op de oorlogsjaren. Bijna van dag tot dag is te volgen welke schepen gedokt werden en van wie zij waren.
De registers kwamen in het bezit van het Museum Scheldewerf en vervolgens overgedragen aan het Gemeentearchief Vlissingen. Na digitalisering werd besloten de registers beschikbaar te stellen op het internet. Het feit dat in november 2019 het 75 jaar geleden is dat de Slag om de Schelde plaatsvond, was een mooi aanknopingspunt.  

Gebruik Dok

Duidelijk is de impact van de oorlog te zien. Tussen 14 mei en 14 juni 1940 werd bijvoorbeeld het Dok van Perry niet gebruikt. Aan het eind van 1944 is in de maanden oktober-november het dok slechts in zeer beperkte mate gebruikt, maar vanaf 16 december weer continue. Zeeland werd namelijk eerder bevrijd dan andere delen van Nederland. Bovendien was er grote behoefte aan de faciliteiten die de werf bood.